{"id":169,"date":"2024-12-27T16:07:12","date_gmt":"2024-12-27T16:07:12","guid":{"rendered":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/?page_id=169"},"modified":"2024-12-31T08:32:41","modified_gmt":"2024-12-31T08:32:41","slug":"mlyny-rothera","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/?page_id=169","title":{"rendered":"Historia M\u0142yn\u00f3w Rothera"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku istnienia Bydgoszczy m\u0142yny odgrywa\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 w rozwoju miasta, b\u0119d\u0105c integralnie zwi\u0105zane z handlem zbo\u017cem, kt\u00f3ry nap\u0119dza\u0142 lokaln\u0105 gospodark\u0119. Po kryzysie gospodarczym w XVII wieku i trudnym okresie rozbior\u00f3w o\u017cywienie ekonomiczne nast\u0105pi\u0142o dopiero na pocz\u0105tku XIX wieku, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki otwarciu Kana\u0142u Bydgoskiego.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1815\u20131825 zarz\u0105dzanie bydgosk\u0105 Wysp\u0105 M\u0142y\u0144sk\u0105 powierzono inspektorowi budowy m\u0142yn\u00f3w, Koplinowi, mianowanemu przez pruskie w\u0142adze centralne w Berlinie. Jego zadaniem by\u0142o wsparcie odbudowy pruskiej gospodarki po wojnach napoleo\u0144skich. Po jego \u015bmierci nieruchomo\u015bci na wyspie przej\u0119li bracia Schickler z Berlina, kt\u00f3rzy w 1826 roku za\u0142o\u017cyli przedsi\u0119biorstwo M\u0142yny Herkules. Zak\u0142ad nie tylko zaspokaja\u0142 potrzeby lokalne, lecz tak\u017ce rozwija\u0142 handel na szersz\u0105 skal\u0119. Produkty m\u0142yn\u00f3w, w tym m\u0105ka pszenna, trafia\u0142y na rynek berli\u0144ski, a przez pewien czas eksportowano je nawet do Brazylii i Wielkiej Brytanii.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adze dostrzega\u0142y potrzeb\u0119 unowocze\u015bnienia przemys\u0142u m\u0142ynarskiego. W odpowiedzi na te potrzeby na pocz\u0105tku XIX wieku w Berlinie powsta\u0142a sp\u00f3\u0142ka K\u00f6nigliche Seehandlung (Kr\u00f3lewski Handel Morski). Pocz\u0105tkowo jej rola by\u0142a niewielka, jednak sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 w 1820 roku, kiedy kierownictwo obj\u0105\u0142 minister Christian von Rother. W ci\u0105gu niespe\u0142na 30 lat przekszta\u0142ci\u0142 on sp\u00f3\u0142k\u0119 w dynamicznie rozwijaj\u0105cy si\u0119 i dochodowy filar pruskiej gospodarki pa\u0144stwowej.<\/p>\n\n\n\n

W 1842 roku von Rother zdecydowa\u0142 o zakupie bydgoskich m\u0142yn\u00f3w. Dzi\u0119ki strategicznemu po\u0142o\u017ceniu zak\u0142adu na szlaku wodnym \u0142\u0105cz\u0105cym Kr\u00f3lewiec z Berlinem, m\u0142yny sta\u0142y si\u0119 kluczowym elementem dzia\u0142alno\u015bci K\u00f6nigliche Seehandlung, odgrywaj\u0105c istotn\u0105 rol\u0119 w rozwoju pruskiego przemys\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

W 1846 roku modernizacj\u0119 bydgoskich m\u0142yn\u00f3w powierzono Friedrichowi Wulffowi. Jego plan zak\u0142ada\u0142 budow\u0119 nowoczesnego kompleksu m\u0142ynarskiego, sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z trzech budynk\u00f3w w uk\u0142adzie litery L. Centralnym punktem mia\u0142 by\u0107 murowany budynek m\u0142yna, po obu stronach otoczony spichrzami. Na lokalizacj\u0119 nowego zak\u0142adu wybrano zachodni\u0105, dot\u0105d nieu\u017cywan\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Wyspy M\u0142y\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

Prace budowlane ruszy\u0142y latem 1846 roku. Pierwszym krokiem by\u0142o spi\u0119trzenie Brdy, co mia\u0142o zapewni\u0107 odpowiedni przep\u0142yw wody i dostarczy\u0107 energi\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do nap\u0119dzania maszyn. Kolejnym wyzwaniem by\u0142o zagwarantowanie stabilno\u015bci dla masywnych budynk\u00f3w. Problem ten rozwi\u0105zano, stosuj\u0105c specjalny system palowania, na kt\u00f3rym oparto fundamenty konstrukcji.<\/p>\n\n\n\n

W 1847 roku rozpocz\u0119to budow\u0119 pierwszego spichlerza o konstrukcji szkieletowej oraz wznoszenie murowanych \u015bcian m\u0142yna. W drugiej po\u0142owie roku przyst\u0105piono do budowy fundament\u00f3w drugiego magazynu, usytuowanego wzd\u0142u\u017c kana\u0142u Brdy. Prace zako\u0144czono w 1848 roku, finalizuj\u0105c budow\u0119 m\u0142yna i spichlerzy.<\/p>\n\n\n\n

W 1849 roku w m\u0142ynie zainstalowano pierwsze urz\u0105dzenia, w tym osiem zespo\u0142\u00f3w kamieni m\u0142y\u0144skich, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej uzupe\u0142niono o kolejne cztery. Zak\u0142ad rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1852 roku, a koszt ca\u0142ej inwestycji wyni\u00f3s\u0142 ponad 150 tysi\u0119cy talar\u00f3w. Dzi\u0119ki temu sp\u00f3\u0142ka K\u00f6nigliche Seehandlung sta\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bcicielem jednego z najnowocze\u015bniejszych m\u0142yn\u00f3w w Europie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kompleks zosta\u0142 zaprojektowany z du\u017c\u0105 precyzj\u0105 i dba\u0142o\u015bci\u0105 o funkcjonalno\u015b\u0107. Barki wp\u0142ywa\u0142y kana\u0142em zbo\u017cowym bezpo\u015brednio pod spichrz zbo\u017cowy, gdzie ziarna by\u0142y przechowywane i wst\u0119pnie oczyszczane. Energia nap\u0119dzaj\u0105ca m\u0142yn pochodzi\u0142a ze spi\u0119trzonej wody w kanale, kt\u00f3ra wprawia\u0142a w ruch dwa ko\u0142a m\u0142y\u0144skie o \u015brednicy ponad pi\u0119ciu metr\u00f3w. Ko\u0142a te dostarcza\u0142y energi\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do pracy m\u0142yna. W parterowej cz\u0119\u015bci budynku, zwanej m\u0142ynic\u0105, kamienie m\u0142y\u0144skie pracowa\u0142y nieprzerwanie przez ca\u0142\u0105 dob\u0119, miel\u0105c zbo\u017ce na m\u0105k\u0119, kasz\u0119 i otr\u0119by. Gotowe produkty magazynowano w spichrzu m\u0105cznym, gdzie czeka\u0142y na dalszy transport. Obs\u0142ug\u0119 zak\u0142adu zapewnia\u0142a 11-osobowa brygada, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzili kierownik, czterech wyspecjalizowanych m\u0142ynarzy oraz sze\u015bciu pracownik\u00f3w pomocniczych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 produkowanej m\u0105ki trafia\u0142a do Berlina, Szczecina oraz nad Ren, sk\u0105d by\u0142a eksportowana, tak\u017ce za ocean. Na rynki lokalne w Prusach Wschodnich i prowincji pozna\u0144skiej przeznaczano jedynie niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 towaru.<\/p>\n\n\n\n

W 1920 roku, po w\u0142\u0105czeniu Bydgoszczy do odrodzonej Polski, zak\u0142ad zosta\u0142 przej\u0119ty przez Skarb Pa\u0144stwa. Zmiana ta wp\u0142yn\u0119\u0142a na uk\u0142ad kontakt\u00f3w handlowych, kt\u00f3re wcze\u015bniej stanowi\u0142y podstaw\u0119 funkcjonowania niemieckiego m\u0142yna. Mimo to, w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego m\u0142yn dzia\u0142a\u0142 w oparciu o wcze\u015bniej wypracowany system logistyczno-produkcyjny. Brakuje informacji o ewentualnych remontach lub modernizacjach zak\u0142adu w tym czasie, jak r\u00f3wnie\u017c o skali i kierunkach handlu. Podczas II wojny \u015bwiatowej m\u0142yn zosta\u0142 przystosowany do pracy na potrzeby niemieckich w\u0142adz okupacyjnych. 26 sierpnia 1945 roku m\u0142yn ponownie przeszed\u0142 w r\u0119ce Skarbu Pa\u0144stwa, a 1 maja 1948 roku zosta\u0142 przekazany nowo utworzonym Polskim Zak\u0142adom Zbo\u017cowym. W latach powojennych przeprowadzono szereg zmian, w tym rozbi\u00f3rk\u0119 budynku ster\u00f3wki wraz z ko\u0142ami wodnymi oraz cz\u0119\u015bciowe zasypanie kana\u0142u M\u0142yn\u00f3wki. Mia\u0142o to na celu usprawnienie ruchu ko\u0142owego w rejonie spichlerzy oraz u\u0142atwienie transportu towarowego na Wyspie M\u0142y\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

W okresie PRL znaczenie dawnego m\u0142yna Rothera stopniowo mala\u0142o, a sam obiekt popada\u0142 w coraz wi\u0119ksz\u0105 degradacj\u0119. Na pocz\u0105tku lat 90., po zmianie ustroju, budynki przesta\u0142y pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 magazyn\u00f3w zbo\u017ca i zosta\u0142y sprywatyzowane. W 1992 roku obiekt wpisano do rejestru zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Obecny kompleks sk\u0142ada si\u0119 z budynku g\u0142\u00f3wnego o rzucie kwadratu oraz dw\u00f3ch przylegaj\u0105cych do niego budynk\u00f3w magazynowych na planie prostok\u0105ta, tworz\u0105cych wsp\u00f3lnie uk\u0142ad w kszta\u0142cie litery L, zgodnie z oryginalnym projektem in\u017cyniera Friedricha Wulffa. Budynek g\u0142\u00f3wny jest w ca\u0142o\u015bci murowany z czerwonej ceg\u0142y pe\u0142nej, \u0142\u0105czonej zapraw\u0105 cementowo-wapienn\u0105. \u015aciany pozostaj\u0105 nietynkowane. Budynek posadowiony jest na granitowej podmur\u00f3wce. Od strony rzeki Brdy widoczny jest wysoki kamienny cok\u00f3\u0142. Dach ma form\u0119 namiotow\u0105 o niskim nachyleniu. Elewacje podzielono na cztery kondygnacje za pomoc\u0105 ozdobnych, ceglanych gzyms\u00f3w biegn\u0105cych horyzontalnie. Budynki magazynowe, ustawione wzd\u0142u\u017c osi p\u00f3\u0142noc-po\u0142udnie (przy Brdzie) i wsch\u00f3d-zach\u00f3d (przy ulicy Mennica), s\u0105 ni\u017csze od budynku g\u0142\u00f3wnego. Ich \u015bciany wykonano w konstrukcji szkieletowej, wype\u0142nionej ceg\u0142\u0105, a ca\u0142o\u015b\u0107 osadzono na kamiennej podmur\u00f3wce. Budynki przykrywa dwuspadowy dach z okapem, wsparty wi\u0119\u017ab\u0105 krokwiowo-p\u0142atwiow\u0105. Konstrukcj\u0119 wzmocniono \u017celaznymi kotwami. Oba magazyny maj\u0105 pi\u0119\u0107 kondygnacji, kt\u00f3rych uk\u0142ad wyodr\u0119bnia szkieletowa konstrukcja usztywniona zastrza\u0142ami w naro\u017cach. Elewacja zachodnia budynk\u00f3w magazynowych wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwoma jednoosiowymi, pi\u0119ciokondygnacyjnymi wykuszami, biegn\u0105cymi przez ca\u0142\u0105 wysoko\u015b\u0107 \u015bciany.<\/p>\n\n\n\n

W latach 90. XX wieku mia\u0142y miejsce istotne zmiany. M\u0142yny zosta\u0142y zakupione przez prywatnych inwestor\u00f3w, kt\u00f3rzy planowali utworzenie w tym miejscu m.in. hotelu i parku rozrywki. Te zamierzenia jednak nigdy nie zosta\u0142y zrealizowane, a zabytkowe budynki, obj\u0119te ochron\u0105 konserwatorsk\u0105 od 1992 roku, zacz\u0119\u0142y popada\u0107 w ruin\u0119. W 2013 roku M\u0142yny Rothera zosta\u0142y odkupione przez miasto. Z powodu d\u0142ugotrwa\u0142ego zaniedbania, budynki wymaga\u0142y gruntownej renowacji, kt\u00f3ra poprzedzona by\u0142a pracami zabezpieczaj\u0105cymi i inwentaryzacj\u0105 konserwatorsk\u0105. Koszt inwestycji wyni\u00f3s\u0142 95 milion\u00f3w z\u0142otych, z czego ponad 30 milion\u00f3w z\u0142otych pochodzi\u0142o z funduszy unijnych.<\/p>\n\n\n\n

W 2019 roku powo\u0142ano instytucj\u0119 kultury, kt\u00f3rej celem sta\u0142o si\u0119 tchnienie \u017cycia w M\u0142yny. Na czele instytucji stan\u0105\u0142 mened\u017cer kultury i filozof S\u0142awomir Czarnecki. W kwietniu 2021 roku budynki zosta\u0142y oddane do u\u017cytku w stanie deweloperskim, rozpoczynaj\u0105c etap aran\u017cacji i wyposa\u017cania wn\u0119trz. Od tego czasu mieszka\u0144cy i tury\u015bci mog\u0105 korzysta\u0107 z og\u00f3lnodost\u0119pnego tarasu z fontann\u0105. W listopadzie 2021 roku otwarto cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3lnodost\u0119pn\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 punkt widokowy i informacje o historii M\u0142yn\u00f3w oraz planach na przysz\u0142o\u015b\u0107. W listopadzie 2022 roku zaprezentowano pierwsz\u0105 wystaw\u0119 sta\u0142\u0105: \u201eW\u0119z\u0142y. Opowie\u015b\u0107 o mie\u015bcie nad rzek\u0105\u201d, a w grudniu 2023 roku drug\u0105: \u201eM\u0142yn-Maszyna\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Micha\u0142 Orzechowski
<\/strong>altowiolista, manager kultury, krytyk muzyczny, specjalista w zakresie prowadzenia du\u017cych projekt\u00f3w, pasjonat i mi\u0142o\u015bnik Bydgoszczy, jej kultury i historii, autor bloga Bydgoszczanin z mi\u0142o\u015bci. Jest znawc\u0105 baroku, autorem strony po\u015bwi\u0119conej muzyce dawnej Baroque Goes Nuts! oraz kalendarium wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z muzyk\u0105 dawn\u0105 BarokowoOnlin0e.pl. Autor tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych muzyce barokowej, opracowa\u0144 koncert\u00f3w i recenzentem wydarze\u0144 kulturalnych dla najwi\u0119kszych instytucji kulturalnych w Polsce (Narodowe Forum Muzyki, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach) i najwa\u017cniejszych festiwali muzycznych (Chopin i Jego Europa, Festiwal Bachowski, Actus Humanus, Wratislavia Cantans, Bydgoska Scena Barokowa).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Posiada kilkunastoletnie do\u015bwiadczenie w zakresie zarz\u0105dzania, przede wszystkim w prowadzeniu kompleksowych projekt\u00f3w i zarz\u0105dzaniu finansami. Jako konsultant mi\u0119dzynarodowych firm doradczych wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z najwi\u0119kszymi firmami w Polsce (m.in. Grupa Lotos, Ruch, Polimex Mostostal, Bioton, Intel) przy budowaniu proces\u00f3w finansowych, sporz\u0105dzaniu prospekt\u00f3w emisyjnych, analizie ryzyka, wdra\u017caniu program\u00f3w optymalizacyjnych, zarz\u0105dzaniu zmian\u0105, due diligence i badaniu sprawozda\u0144 finansowych. Jako Europejski Dyrektor ds. Finans\u00f3w i Audytu SunChemical Group (Amsterdam, Cincinnati) by\u0142 odpowiedzialny za proces ujednolicania procedur kontroli wewn\u0119trznej na potrzeby raportowania na gie\u0142dy w Nowym Jorku i Tokio.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Teksty zamieszczone na stronie Muzykawzamkuniebios.pl<\/a>
obj\u0119te s\u0105 licencj\u0105 CC BY-NC-SA 4.0<\/a> (Uznanie autorstwa \u2013 U\u017cycie niekomercyjne 4.0 Mi\u0119dzynarodowe).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od pocz\u0105tku istnienia Bydgoszczy m\u0142yny odgrywa\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 w rozwoju miasta, b\u0119d\u0105c integralnie zwi\u0105zane z handlem zbo\u017cem, kt\u00f3ry nap\u0119dza\u0142 lokaln\u0105 gospodark\u0119. Po kryzysie gospodarczym w XVII wieku i trudnym okresie rozbior\u00f3w o\u017cywienie ekonomiczne nast\u0105pi\u0142o dopiero na pocz\u0105tku XIX wieku, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki otwarciu Kana\u0142u Bydgoskiego. W latach 1815\u20131825 zarz\u0105dzanie bydgosk\u0105 Wysp\u0105 M\u0142y\u0144sk\u0105 powierzono inspektorowi budowy m\u0142yn\u00f3w, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":67,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_vp_format_video_url":"","_vp_image_focal_point":[],"footnotes":""},"class_list":["post-169","page","type-page","status-publish","czr-hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=169"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":585,"href":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/169\/revisions\/585"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/67"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzykawzamkuniebios.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}